Alle mogelijkheden, beslissingen en resultaten van de bouw van onze passieve energie-plus woning

Auteur: ZonAdministrator (Pagina 28 van 33)

over EPC, BENG, PPHP en NEN-normen

We weten wat we willen; een bijzonder zuinig huis dat gebruik maakt van natuurlijke energiebronnen. In de bouwwereld (en ook in de ICT) is het zeer gebruikelijk en wettelijk geregeld dat er normen en eisen worden gebruikt. En dan komen de afkortingen.

EPC = energieprestatiecoëfficiënt

Met het bouwbesluit van 2015 is de EPC voor nieuwbouw-woningen vastgesteld op 0.4.

De EPC niet bedoeld is om het werkelijk energiegebruik te berekenen. Met de EPC wordt op basis van gebouweigenschappen, gebouwgebonden installaties en een gestandaardiseerd bewonersgedrag een integrale beoordeling van energiezuinigheid van een gebouw gegeven. Dus het berekende energiegebruik is het energiegebruik onder standaard condities en niet het werkelijke energiegebruik.

Bij een EP(C) van nul is er sprake van een energieneutraal gebouw voor zover het over het gebouwgebonden energiegebruik onder standaardomstandigheden gaat.

De EPC waarde wordt berekend door het gebouwgebonden energiegebruik (in MJoule) te delen door het standaard energiegebruik. Dit laatste hangt samen met het aantal m² en het verliesoppervlak van de woning.

EPBD = Energy Performance of Buildings Directive

Deze Europese richtlijn zorgt vanuit de EU dat lidstaten eisen en certificering opstellen voor nieuwe gebouwen, met als doel een verbeterde energieprestatie van gebouwen.
Nederland probeert deze richtlijn te implementeren door het inrichten van het EPC en het zo verfoeide EnergieLabel.

BENG = Bijna Energieneutrale Gebouwen

Vanaf 1 januari 2021 gelden er nieuwe energieprestatie-eisen voor nieuwbouw. Na de energieprestatiecoëff (ePC) komen drie nieuwe eisen voor ‘bijna energieneutrale gebouwen’ (Beng). Hierbij wordt er onder meer gekeken naar de energiebehoefte van een gebouw in kWh/m² gebruiksoppervlakte, per jaar. dit sluit aan op de PHPP-rekenmethodiek die al enige tijd voor passief bouwen worden gebruikt.
Uit deze ontwikkeling in 2015 komt ook de doelstelling van het kabinet om in 2020 alle gebouwen Energieneutraal te laten zijn.
De drie indicatoren binnen BENG zijn

  • Energiebehoefte; de benodigde energie voor verwarming en koeling, in kWh per m² gebruiksoppervlakte per jaar. Maximaal 25.
  • Primair energieverbruik; hoeveelheid fossiele brandstof, ook in kWh/m² per jaar. Maximaal 25, vergelijkbaar met een EPC van 0,2.
  • Aandeel hernieuwbare energie; in procenten van het totaalverbruik, minimaal 50%

PHPP = een Passiefhuis berekeningsmethodiek

De PHPP (afkorting van PassiefHuis ProjectenrekenPakket) is een rekenmethodiek is waarmee de energiehuishouding heel aardig voorspeld kan worden.

De nieuwste versie van de PHPP (versie 9) is in het Nederlands vertaald en aangepast met bijvoorbeeld de Nederlandse klimaatgegevens. Deze is omgedoopt tot NZEB-tool, omdat er meer dan alleen Passiefhuizen mee berekend kunnen worden. Ook bijvoorbeeld BENG, Nul Op de Meter en Active House. NZEB (Nearly Zero Energy Buildings) staat voor hetzelfde als BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen). De PHPP-tool wordt ook wel de NZEB-tool genoemd.

 


NEN 7120

NEN 7120+C2:2012. Deze norm geeft termen, definities en de methode voor de bepaling van de energieprestatie en de daaruit afgeleide indicatoren van een gebouw of een deel van een gebouw. Het toepassingsgebied strekt zich uit over woningen, woongebouwen en utiliteitsgebouwen, zowel nieuw als bestaand. NEN 7120 is de opvolger van NEN 5128 (‘Energieprestatie woningen’) en NEN 2916 (‘Energieprestatie utiliteitsbouw’.).

De bepalingsmethode voor het maken van een EPC-berekening is per 1 juli 2012 de NEN 7120 – Energieprestatie van Gebouwen (EPG). Deze norm beschrijft de methode over het schematiseren van het gebouw en het berekenen van het energiegebruik van gebouwinstallaties. Voor specifieke maatregelen verwijst de NEN 7120 door, waaronder:

  • NEN 1068 Thermische isolatie van gebouwen – Rekenmethoden: voor het bepalen van de transmissieverliezen voor verwarming en koeling.
  • NEN 8088-1 – Ventilatie en luchtdoorlatendheid van gebouwen: voor het energiegebruik van ventilatie
  • NVN 7125 – Energieprestatienorm voor maatregelen op gebiedsniveau (EMG): voor het waarderen van energiebesparende maatregelen op gebiedsniveau

NEN 1068

NEN 1068:2001 (inclusief wijzigingsbladen A4:2005 en A5:2008)
Deze norm vormt de basis voor de bepaling van de warmtetransmissie door de
scheidingswanden. Er wordt op dit moment gewerkt aan een nieuwe versie van deze
norm.

NEN 8088-1

De NEN 8088-1+C1:2012/C3:2014 Bevat de norm voor Ventilatie en luchtdoorlatendheid van gebouwen – Bepalingsmethode voor de toevoerluchttemperatuur gecorrigeerde ventilatie- en infiltratieluchtvolumestromen voor energieprestatieberekeningen.

NVN 7125:2011 en EMG

De voornorm ‘energieprestatienorm voor maatregelen op gebiedsniveau’ (EMG)
biedt een optionele berekening van het opwekkingsrendement voor verwarming,
koude, warm tapwater en elektriciteit van opwekkingsinstallaties buiten het eigen
perceel. Het gaat om installaties die meerdere gebouwen van veelal meerdere
eigenaren van warmte, koude en/of elektriciteit voorzien, zoals stadsverwarming en
collectieve warmtekrachtinstallaties, warmtepompen, PV of windmolens.

Programma EPCheck

Met het programma EPCheck gaat u op eenvoudige wijze na of een EPC-berekening geen grote fouten bevat. EPCheck kan dit voor EPC-berekeningen van woningen, utiliteitsgebouwen en combinatiegebouwen. Zie de site van de RVO.


(bronnen: een iets gedateerde site van PelserHartman Bouwadvies, de nen-site met de normen, rijkssite RVO. Ook staat er heeeel veel in de leeswijzer NEN 7120 (een pdf) van de NEN, wikipedia over EPDB, BENG op site PassiefBouwen.nl , RVO en PDF op lente-akkoord.nl, BouwNext over PHPP

Voorbeeldhuis Tamminga

Via via ontdekt en daarna met meerdere verwijzingen; Huize Tamminga in Zwolle. Dit echtpaar heeft in 2012 een zeer energiezuinig passief huis laten bouwen (door VillaNova). Prefab gemaakt in een fabriek en in twee dagen op locatie geplaatst.  Tijdens en na de bouw zijn in diverse media artikelen en reportages over hen geschreven zoals door de bouwer VillaNova, het blad Kavel en Huis, RTL Nieuws in 2016 en zelfs door het rijk; RVO = Rijksdienst voor Ondernemend Nederland  Maar ze hebben ook een eigen blog bijgehouden: http://www.huistamminga.nl/. Bijzonderheden wat mij opviel:

  • maar liefst 44 zonnepanelen met totaal 6000 Wp zorgen voor elektriciteit, in een opstelling van 5graden (niet zo’n taktisch goede opzet, best is 30 graden)
  • Een warmte-terug-win / balans installatie inclusief luchtbevochtiger, die blijkbaar niet goed bevalt, deels omdat de technologie hard gaat
  • oók zonne-collectoren welke water warm maken
  • hergebruik van regenwater met een 8 kuub opvangbak
  • een op KNX gebaseerd domotica-systeem
  • passief huis constructies voor zon-inval (overkappingen om schaduw in de zomer te creëren).
  • ze hebben de indruk dat zonwering in de winter beter aan de buitenkant (screens) had gekund dan aan de binnenkant (rolgordijnen).
  • drie-dubbele beglazing en extra geïsoleerde kozijnen (Weru kozijnen in de Afino Top uitvoering: dat is kunststof met een aluminium buitenschil/toplaag)
  • een isomax-huis (website bestaat niet meer) met indrukwekkende isolatie-cijfers
    • Rc van gevel = 9,38 !!
    • Rc van dak = 9,81 !!
  • een centraal afzuigsysteem (waarvan ik het voordeel nog steeds niet zie)
  • inhoud woning 800m³, exclusief garage
  • een warm-water-boiler van 750 liter.
  • ze schrijven ook over tegenslagen, dat zijn de extra tips die je elders niet ziet!

Isolatie Rc en U-waarden

In de bouw worden continue twee waarden met betrekking tot isolatie gebruikt.

3D getekend huis met labels op 2D-bouwtekening

Rc – de thermische isolatiewaarde

De Rc waarde is de weerstand die de warmte (of kou) ondervind door een hindernis; zoals een muur of een dak. Dit is sterk afhankelijk van het materiaal. De Rc waarde is de optelsom van de verschillende lagen.  De Rc van een laag van een materiaal is afhankelijk van de dikte en een constante; λ (de warmte-geleidings-coëfficient). Eenvoudig: hoe dikker, hoe beter de isolatie. En hoe hoger de λ, hoe slechter de isolatie.

Eenheid van λ is W/mK, eenheid van dikte is m (meter) en eenheid van de Rc is (als Rc=d/λ) m²K/W.

Apart is nog dat er ook een weerstand is voor de overgang van de binnenlucht naar het materiaal (gem Rsi=0,13 m²K/W) en van het materiaal naar de buitenlucht (gem Rse=0,04m²K/W).

Voor nieuwbouw in Nederland gelden vanaf 2015 de volgende eisen

  • Vloer Rc >= 3,5 m²K/W
  • Gevel Rc >= 4,5 m²K/W
  • Dak Rc >= 6,0 m²K/W

Vergelijk: door de dakconstructie van een Passief Energiepluswoning denken we richting de 10 m²K/W.

U = de warmtedoorstroomcoëfficientie

De U-waarde is het omgekeerde van de Rc, dus bij een gevel Rc = 4,5, U = 1/Rc = 1/4,5 = 0,2.
De eenheid van U is dan W/m²K.  (K=graad temperatuurverschil in Kelvin of Celcius).

De U-waarde wordt vaak gebruikt bij (dubbel)glas. Bij U=1, dan Rc=1. Bij triple-glas U=0,7 tot 0,5 (Rc=1,4 tot 2).

Overzicht Rc normen bouwbesluit 2015

(bron: site Joost de Vree via google)

extra: eenheid van warmte(verplaatsing) is Watt

Uit bovenstaande formules en eenheden zou men kunnen zien dat warmte wordt gemeten in W(att). Dus hetzelfde als een lamp of een stofzuiger. Dat komt omdat warmte gelijk is aan energie. Warmte is namelijk de uitwisseling van energie, van systemen die onderling niet in evenwicht zijn. Als het op plek A warmer is dan plek B dan stroomt de warmte/energie van A naar B om het evenwicht te herstellen (2e wet van thermodynamica). Zoals ook het afkoelen van een bord hete soep. Warmte wordt in eerste instantie uitgedrukt in Joule. De verplaatsing van warmte is de verplaatsing van energie – per tijdseenheid. Dus de verplaatsing van energie is Joule per seconde. En J/s = Watt.

Omgekeerd gaat ook; Watt is Joule per seconde. Elektriciteit zijn we gewend te meten in kWh (kilo-Watt-uur), oftewel 1000 Watt gedurende 1 uur.  Daardoor is 1kWh gelijk aan 1000 x 1 Joule x  60 minunten x 60 seconden = 3.600.000 Joule.  Zie ook wikipedia over Watt.

Daarom;  bij de isolatie gaat er dus een hoeveelheid Watt door de muur of uit het dak. (als het buiten kouder is). Dat verlies aan energie moeten we zo veel mogelijk beperken want we moeten het anders opwekken. ….de kachel moet aan.

Ik merk trouwens dat bij de theorieën over passieve huizen ook de warmte-productie van de mens en de machines wordt meegenomen. Een persoon in rust produceert iets minder dan 100 Watt, bij sportprestatie kan dat oplopen tot meer dan 500 Watt.

En — nu gaan we echt los 😉 — hoeveel Watt ontvangen we van de zon?   In deze pdf op een site met bouwtechnische vraagstukken vond ik onderstaand schema; in een middelgrote stad (D) ontvangen we iets minder dan 40% van 1500 = 600 Watt per vierkante meter. (daar gaat nog ruitverlies en stralingshoek vanaf).

Grafiek doorlating zonne-energie

(het document gaat nog veel verder en dieper in op diffuse straling en grondreflectie…by my guest)

Inspiratieboek van Presolid Home

Blij ben ik met de toezending van het inspiratieboek van PreSolid Home. Niet alleen een boek vol met huizen en nog veel meer varianten, ook een (indicatieve) prijslijst en een -beknopte- Technische Omschrijving.

Logo PresolidHome_logo

En dan vallen een paar dingen op;

  • de varianten van de standaard woningen zijn voor mij nagenoeg onherkenbaar als variant op de standaard; soms had ik moeite om te zien of een variant bij het ene type of bij het andere type hoort. Dat kan dus vanalles nog worden met veel keuze en variatie.
  • Ze geven aan; HR++ beglazing met K-waarde=1 (Rc=1m²K/W), de betonnen vloer heeft Rc=3,5 m²K/W, de totale buitenmuur Rc=4,5 m²K/W en het dak een Rc= 6,0 m²K/W. Al met al niet bijster vooroplopend in isolatie (want dit zijn de minimale eisen uit het bouwbesluit).
  • Standaard wordt een c.v.-ketel bijgeleverd (wij hebben geen gasaansluiting)
  • citaat: “Voor maatregelen om de EPC te verlagen naar de overheidseis van 0,4 wordt een aanvullende stelpost opgenomen”..eh,…. 1) liever had ik de standaard bouw op minimaal de overheidseisen, maar wellicht bedoelen ze dat ze met panelen wel daar aan komen. 2) wij willen een negatieve EPC en in ieder geval veeeel lager.

De eerste conclusie; isolatiewaarde van de huizen niet op een acceptabel niveau en het inspiratieboek geeft wel heel veel voorbeelden en aanleiding voor discussie/afstemming hoe de buitenkant/vorm van ons huis er uit zou kunnen gaan zien.

Ik kan er nog een belletje aan wagen hoe ze denken over Passieve Energieplus woningen zonder gasaansluiting maar heb geen hoge verwachtingen.

Keuze in manier van ontwerpen

Zo bij de start van het project hebben we meteen al een eerste keuze te maken;

  • bouwen onder architectuur
  • standaard prefab

Met het bezoek van de bouwadviseur Geert Kempink is wel duidelijk geworden dat er twee (overlappende) stromingen zijn.

Standaard prefab bouw

Een huis kan als een catalogus-woning worden gekocht. Je krijgt dan een beproeft concept en drukt daarmee de kosten. Waarschijnlijk voldoet de woning dan aan de minimale eisen zoals bijvoorbeeld één stopcontact per slaapkamer en zal ook voor logische uitbreidingen flink moeten worden bijbetaald. Ook zal de standaard woning al aan onze wensen qua ruimte en energie moeten voldoen want wijzigen op de standaard zijn risicovol.

Bouwen onder architectuur, variant met actief architectenbureau

Een huis kan ook door een architectenbureau worden ontworpen en richting een aannemer worden begeleid. Zonder prijzen op websites achten we de kans groot dat dit een duurdere variant zal zijn.

Bouwen onder architectuur, variant met separaat bouwontwerp

Een huis kan ook in stappen door verschillende partijen worden begeleid waarbij een volgende stap een duidelijk mijlpaal zal zijn. We moeten hierbij wel opletten dat ook onbenoemde voorkeuren en keuzes worden geraakt zodat we niet voor verrassingen komen te staan.

Keuzes en de volgende stappen

Wij gaan vooralsnog uit van meerdere sporen; oftewel we laten alles nog open en maken op meerdere vlakken de volgende stap.

  • Onze bouwadviseur maakt een offerte voor het schetsontwerp en het verdere traject, wij leveren de wensen aan en hij maakt daarna het schetsontwerp. De stappen daarna staan nog open.
  • We vragen informatie op bij een actief architectenbureau, in ons geval een partij welke al ervaring heeft met het ontwerpen van een Passieve Energie Plus Woning (EPC<0).
  • We vragen informatie op bij een standaard bouwer, maar wel eentje die al woningen EnergiePlus woningen benoemd op zijn website. En met een goed gesprek en beeld van wanneer er meerkosten in beeld komen en hoe hoog deze dan zijn

De kans van deze parallelle trajecten dat we werk (bijv het ontwerp) dubbel laten uitvoeren en dus dubbel gaan betalen is aanwezig maar vinden we tot op zekere hoogte acceptabel.  Bij het aanvragen van informatie kunnen we al in een voorstadium de gevaren (bijv meerkosten) benoemen en vóór de investeringen keuzes maken.

Verder werden we in het gesprek met Geert bevestigd in de vernieuwde indruk dat een kelder wel goed mogelijk is tegenwoordig (zonder vocht en schimmel overlast).

 

KAMPA Stadsvilla Linz

« Oudere berichten Nieuwere berichten »

© 2026 Eco Zonnewoning

Thema gemaakt door Anders Noren — Boven ↑